Ομιλία στην εορτή των Ταξιαρχών

1. Μήν καβαλᾶμε τό καλαμάκι

Σήμερα κατά πρῶτο καί κύριο λόγο ἑορτάζουμε τόν ἅγιο ἀρχιστράτηγο, ἀρχάγγελο καί Ταξιάρχη Μιχαήλ. Καί μαζί μέ αὐτόν καί ὅλους τούς ἄλλους ἁγίους ἀρχαγγέλους καί ἀγγέλους. Γιά νά καταλάβουμε καλά τί σημαίνει ἡ ἑορτή αὐτή, θά ξεκινήσουμε ἀπό τό ὄνομα τοῦ ἁγίου Μιχαήλ, πού τό πῆρε ἐξ αἰτίας τῶν ἔργων του τῆς στάσης του καί τῆς συμπεριφορᾶς του.
Ἡ ἁγία Γραφή μᾶς διδάσκει ὅτι ὁ Θεός παράλληλα μέ τόν ὑλικό κόσμο πού τόν πιάνουμε τόν βλέπουμε καί τόν ψηλαφοῦμε, τίς πέτρες τά δένδρα, τά ψάρια, τά ζῶα, τό νερό, τόν ἀέρα καί ὅλα τά ἄλλα στοιχεῖα τῆς φύσεως, πού γίνονται ἀντικείμενο τῆς ἔρευνάς μας καί τῶν ἐπιστημῶν μας, ἔπλασε καί νοερό κόσμο. Ὁ νοερός κόσμος εἶναι οἱ ἄγγελοι καί οἱ ψυχές μας. Οἱ ἄγγελοι καί οἱ ψυχές δέν μποροῦν νά γίνουν ἀντικείμενο τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν. Χημείας, μαθηματικῶν, Βιολογίας κτλ. Μᾶς τήν φανερώνει ὁ Θεός τήν ὕπαρξή τους μέ ἄλλο τρόπο. Καί πρέπει νά ἔχουμε τά μάτια μας καί τήν διάθεση τῆς καρδιᾶς μας ἀνοιχτά, γιά νά καταλαβαίνουμε ὅτι ἡ παρουσία τους, εἶναι πιό μεγάλη πραγματικότητα ἀπ' ὅτι εἶναι οἱ πέτρες καί τά νερά καί τά ποτάμια καί οἱ ἀγελάδες καί οἱ προβατίνες. Ἡ παρουσία τῶν ἁγίων ἀγγέλων στή ζωή τοῦ κόσμου καί στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι μεγαλύτερη ἀπό τά «στοιχεῖα» τοῦ κόσμου.
Γι' αὐτό καί ὅταν διαβάζουμε τά ἱερά βιβλία, βλέπουμε ὅτι οἱ ἅγιοι ἄγγελοι καί προπαντός οἱ ἅγιοι Ἀρχάγγελοι ὀνομάζονται «τά μεγάλα στοιχεῖα». Μεγάλα στοιχεῖα. Κατ’ ἀντίθεση πρός τά ἄλλα τά ὁποῖα εἶναι τά «μικρά στοιχεῖα».
Τό νοερό κόσμο ὁ Θεός τόν ἐπροίκισε μέ νοῦ. Δηλαδή μέ μυαλό, μέ κρίση, μέ δυνατότη-τα γνώσης, προόδου, ἐπιστήμης. Πράγμα τό ὁποῖο τό βλέπουμε στόν ἑαυτό μας. Στήν πρόοδο τῆς ἀνθρωπότητος. Ἐξεκίνησε ὁ ἄνθρωπος, ὅπως ἦταν καί τά ἄλλα ζῶα. Μοναχός του μέσα στόν κόσμο. Μέσα στήν κτίση. Ἀλλά χάρη στή σοφία πού τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός καί τίς δυνατότη-τες πού τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός, ἐνῶ ὅλα τά ἄλλα ζῶα ἔμειναν καί μένουν στάσιμα, διαπαντός, ὁ ἄνθρωπος ἄρχισε ἀπό τήν ἐποχή ἐκείνη, ἀπό τά πρῶτα του βήματα νά κάνει ἅλματα: Γνώσε-ως, πῶς λειτουργεῖ ὁ κόσμος, ἔρευνα τοῦ κόσμου ὅλου καί ὑποτάξεως τοῦ κόσμου ὅλου κάτω ἀπό τά πόδια του. Ὅπως εἶπε ὁ Θεός: «Αὐξάνεσθε, πληθύνεσθε καί κατακυριεύσατε τῆς γῆς». Κάνετε τήν γῆ δηλαδή ἕνα κομμάτι ἀπό τόν ἑαυτό σας. Ὅ,τι θέλετε νά μπορεῖτε νά κάνετε. Αὐτή τήν ἐξουσία ἔδωκε ὁ Θεός στόν ἄνθρωπο. Καί σήμερα ἔχουμε ἀναλύσει τοῦ κόσμου τά στοιχεῖα καί ξέρουμε ὅλα τά ἠλεκτρονικά. Παίρνουμε τηλέφωνο ἀπό τήν Ἀμερική, ἐδῶ καί μάλιστα ἀσύρματο καί κινητό. Ὅπου καί νά βρισκόμαστε. Καί τόσα ἄλλα.
Ἀλλά ὁ ἄνθρωπος πού αἰσθάνεται ὅτι ἔχει αὐτή τήν ἱκανότητα, αἰσθάνεται ταυτόχρο-να, τό βλέπομε, τό ξέρομε, τό ζοῦμε, καί μία αὐτάρκεια. Τήν αὐτάρκεια αὐτή τήν αἰσθάνθη-καν πρίν ἀπό μᾶς τούς ἀνθρώπους μερικοί ἄγγελοι ἐπάνω στόν οὐρανό. Καί αἰσθανόμενοι ὅτι εἶναι γεροί πνευματικά, γεροί διανοητικά, ὅτι μποροῦν νά καταλάβουν καί νά καθορίσουν οἱ ἴδιοι τί εἶναι καλό, τί εἶναι συμφέρον τους, ἄρχισαν νά σκέπτονται καί νά λένε: «Αὐτό μᾶς τό διδάσκει ἡ Ἁγία Γραφή. Καί γιατί ἐγώ μέ τόσα προσόντα καί μέ τέτοιο μυαλό, μέ τέτοια κρίση θά κάθομαι νά περιμένω νά μοῦ εἰπεῖ ὁ Θεός ποιό εἶναι τό σωστό; Δέν τό βλέπω μοναχός μου;»
Καί ἄρχισε λοιπόν ὄχι μόνο νά τό σκέπτεται ἕνας ἀρχάγγελος, ὁ Βεελζεβούλ, ὁ Ἑωσφό-ρος ὅπως θέλετε πέστε τον. Ἑωσφόρο τόν ὀνόμασαν οἱ φίλοι του. Βεελζεβούλ, τόν ὀνόμασαν γιά νά τόν τοποθετήσουν ἐκεῖ πού πρέπει. Ὄχι μόνο λοιπόν τό ἐσκέφθη, ἀλλά τό κουβέντια-σε. Ἔγινε σούσουρο μεγάλο. Καί μέσα σ’ αὐτή λοιπόν τήν κατάσταση, παρουσιάστηκε ὁ ἀρ-χάγγελος Μιχαήλ καί τούς εἶπε: «Στῶμεν καλῶς, στῶμεν μετά φόβου Θεοῦ». Καί προσέθεσε τά λόγια πού ἀποτελοῦν τό ὄνομά του. «Ποιός εἶναι σάν τόν Θεό;» Προσέξετε, βρέ εὐλογημέ-νοι. Εἴμαστε κάτι. Ἀλλά ὄχι καί σάν τόν Θεό. Μήν καβαλᾶμε τό καλαμάκι. Μήν γινόμαστε σάν τά ταλαίπωρα τά μερμυγκάκια πού ὅταν ἀνεβοῦνε πάνω σέ κανά ξυλαράκι, ἤ σέ καμιά πετρούλα, τεντώνουν τά κέρατά τους πρός τά πάνω, πρός τόν οὐρανό. Καί ἀπειλοῦν τόν κόσ-μο ὅλο. Μή γελιοποιούμεθα.
Ἀλλά αὐτά τά λόγια ἀδελφοί μου, «ποιός εἶναι σάν τόν Θεό;», εἰς τά Ἑβραϊκά εἶναι τό «Μι-κα-Ελ». Μιχαήλ. Εἶναι τρεῖς λέξεις ἑνωμένες σέ μία. «Μι» ποιός. «Κα» σάν. «Ἐλ» τόν Θεό. «Ποιός εἶναι σάν τόν Θεό;» «Ποιός εἶναι σάν τόν Θεό; Γιά μαζευτεῖτε ρέ παιδιά. Ποιός εἶ-ναι σάν τόν Θεό;» τούς λέει ὁ Μιχαήλ. Καί ἔτσι λοιπόν τοῦ ἔμεινε τό ὄνομα, ἀπό τό δίδαγμα, ἀπό τήν πρωτοβουλία, ἀπό τήν παρέμβαση. Γιατί; Γιατί ἦταν παρέμβαση εὐεργετική.
Καί ἐμεῖς ὅταν θυμόμαστε μερικές φορές, «ποιός ἦταν αὐτός;», λέμε: «Ἄ, αὐτός ἦταν κεῖνος πού ἔκανε τό τάδε». «Ποιός ἦταν ἐκεῖνος;» «Ἦταν ἐκεῖνος πού εἶπε αὐτή τήν μεγάλη κουβέντα». «Ἄ, μπράβο τώρα θυμόμαστε». Δέν πειράζει τό ὄνομα. Καλύτερα εἶναι νά θυμό-μαστε τόν δυναμισμό τῆς παρέμβασης στή ζωή. Εὐεργετική εἶναι παρέμβαση. Τί τό θέλεις τό ὄνομα. Ἡ θυσία ἔχει ἀξία.
Ἔτσι λοιπόν, μαθαίνουμε ἀπό τήν Ἁγία Γραφή ὅτι οἱ ἄγγελοι χωρίστηκαν τότε σέ δύο στρατόπεδα. Ἐκεῖνοι πού ἄκουσαν τόν Μιχαήλ. Καί ἐκεῖνοι πού τόν ἔγραψαν στά παλιά τους τά παπούτσια καί συνέχισαν τόν δρόμο τους. Καί οἱ μέν εἶναι οἱ δαίμονες. Οἱ ἄλλοι εἶναι οἱ ἄγγελοι, οἱ ἀγαθοί ἄγγελοι. Τί διαφέρουν τώρα οἱ δαίμονες ἀπό τούς ἀγαθούς ἀγγέλους; Νά τό ποῦμε ἁπλά. Ἄς δοῦμε τί συμβαίνει στόν ἑαυτό μας, ὁ καθένας, γιά νά καταλάβουμε καλά.

2. Τά γνωρίσματα τοῦ διαβόλου: Αὐτάρκεια καί φθόνος
Ὅταν ὁ ἄνθρωπος αἰσθάνεται αὐτάρκεια, αἰσθάνεται γιά τόν ἄλλο ἄνθρωπο καταφρό-νηση. Καί ὅσο περισσότερο αἰσθάνεται γιά τόν ἄλλο καταφρόνηση, τόσο μεγαλώνει ὁ ἐγωισ-μός του καί τόσο ὅταν δεῖ κανένα νά ξεμυτίζει λιγάκι κατά πάνω καί νά πηγαίνει νά τοῦ μοι-άσει, αἰσθάνεται ἀπέναντί του φθόνο καί κακία.
Τά γνωρίσματα αὐτά, εἶναι τά γνωρίσματα τοῦ διαβόλου. Αὐτάρκεια γιά τόν ἑαυτό του, φθόνο καί κακία γιά κεῖνον πού φαίνεται ὅτι μπορεῖ νά τόν περάσει. Καί τέτοιοι εἶναι οἱ ἄνθ-ρωποι καί οἱ ἄγγελοι φυσικά, πού ἀγωνίζονται μέ τήν ὑπακοή καί μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ νά νικᾶνε τόν διάβολο σ’ ὅλες του τίς παγίδες καί νά προχωροῦν πρός τά ἄνω, πρός τόν οὐρανό. Γι' αὐτό ὁ διάβολος ἐξελίχθηκε σέ ἀντίπαλό μας, πού μᾶς κάνει συνεχῶς τρικλοποδιές καί προσπαθεῖ νά μᾶς παρασύρει νά τοῦ μοιάσουμε κατά τό ρητό πού λέει: «Ἀλεποῦδες, κοψονοῦ-ρες. Κόψτε τίς οὐρές σας οὗλες». Σέ μιά ἀλεποῦ κάτι ἔκοψε τήν οὐρά της καί αὐτή ἔβγαλε σύνθημα γιά ὅλες τίς ἀλεποῦδες, ὅτι εἶναι καλό νά τούς λείπει καί αὐτῶν ἡ οὐρά, γιά νά μοιά-ζουνε.
Αὐτή εἶναι ἡ οὐσία τοῦ διαβόλου.

3. Τό ἔργο τῶν ἀγγέλων
Ἀλλά ἐμεῖς ἄς προσέξουμε τό ἔργο τό ὑπέροχο πού κάνει ὁ ἀρχάγγελος Μιχαήλ, πού ἔκανε ὁ ἀρχάγγελος Γαβριήλ, μεταφέροντας τό μεγάλα μηνύματα τοῦ Θεοῦ εἰς τήν πανάχ-ραντον Μαρία, γιά τή σωτηρία τοῦ κόσμου, χωρίς ποτέ νά διανοηθεῖ κάτι γιά τόν ἑαυτό του ὑψηλό, ἀλλά λέγοντας μέσα του, ὅτι ὅσο πιό πολλή ἀγάπη ἔχει ὁ ἄγγελος ἤ ὁ ἄνθρωπος, καί ὅσο περισσότερο θέλει νά ὑπηρετήσει τό σύνολο, καί προπαντός τούς φτωχούς, τούς μικρούς, τούς καταφρονεμένους, τόσο πιό μεγάλος εἶναι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Καί ἀξία δέν ἔχει νά γίνεται ἕνας ἄνθρωπος μέ τόν ἑαυτό του καί μέ τόν δικό του τρόπο μεγάλος. Ἀλλά νά γίνεται μεγάλος μέ τήν ταπείνωση. Μέ τήν ἀγάπη. Μέ τήν προσφορά ὑπη-ρεσίας. Μέ τήν καλωσύνη. Μέ τήν θυσία.
Αὐτό ἦταν ἀδελφοί τό δίδαγμα τῶν ἁγίων ἀγγέλων. Καί μέχρι σήμερα, συνεχίζουν αὐ-τό τό ἔργο τους. Ἐνῶ οἱ δαίμονες οἱ πονηροί, μᾶς ἐνοχλοῦν καί προσπαθοῦν νά μᾶς παρασύ-ρουν στά χειρότερα πάθη καί στή χειρότερη κατάπτωση, γιά νά μᾶς ἐξευτελίσουν. Γιά νά φαίνονται ἐκεῖνοι καλύτεροι. Σκεφτεῖτε ποιά εἶναι τά ρυπαρά καί βρωμερά πάθη καί ποιά εἶ-ναι τά ἀποτελέσματα τῶν ἀνθρώπων πού θέλουν νά γίνουν εὐτυχισμένοι μέ τόν δικό τους τρόπο, μέ τήν διαφθορά καί μέ τά ναρκωτικά καί θά καταλάβετε.
Ὑπάρχουν καί οἱ ἄλλοι ἄγγελοι πού εἶναι φύλακές μας. Καί ἀκοῦμε τήν συμβουλή τους στό αὐτί μας, γιατί φωνή τῆς συνειδήσεως, λένε οἱ ἅγιοι Πατέρες, εἶναι ἡ φωνή τοῦ ἀγ-γέλου, πού μιλάει μέσα μας. Λέει: «Ρέ Γιάννη, ρέ Δημητράκη, ρέ Νίκο, τί εἶναι αὐτό πού πᾶς νά κάνεις; Μαζέψου στή θέση σου. Σκέψου τό καλό, ἀπαράτα τα αὐτά, νίκησε βρέ». Αὐτή τή συμβουλή πού ἀκοῦμε συνεχῶς μέσα μας, εἶναι ἡ φωνή τοῦ ἁγίου ἀγγέλου. Καί πόσες φορές δέν αἰσθανόμαστε τό στιβαρό του χέρι νά μᾶς κρατάει. Καί νά μᾶς δυναμώνει.
Ἐπειδή καί ἐμεῖς εἴμαστε ἐλεύθεροι, καί λογικοί, ἔχουμε τά ἴδια καί καλά καί κακά μέ τούς ἀγγέλους. Καί κινδυνεύουμε νά πέσουμε χαμηλά καί ἔχουμε τήν δυνατότητα νά πάρου-με φτερό καί νά πετάξουμε πρός τά οὐράνια, φωνάζοντας καί ἐμεῖς μαζί μέ τόν ἑορταζόμενο μέγαν Ταξιάρχην τόν Μιχαήλ, «ποιός εἶναι σάν τόν Θεό;» Καί πόσο πρέπει νά εἶναι ὁ ἄνθρω-πος ἄμυαλος, ἀνόητος, κουκουτσόμυαλος, γιά νά θέλει νά ἀφήσει τό μυαλό του νά κρίνει τά ἔργα τοῦ Θεοῦ καί νά καμαρώνει τόν ἑαυτό του καί τήν σοφία του, ἀντί νά προσπαθεῖ νά κατανοήσει τό ἔργο τοῦ Θεοῦ. Νά εἰσδύσει στήν σοφία τοῦ Θεοῦ γιά νά γίνει ἀληθινά σοφός.
Νά πάρουμε τίς κατηγορίες τῶν ἀνθρώπων, ὅπως στάθηκαν γύρω ἀπό τό Σταυρό τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Χριστός σταυρώθηκε ἀνάμεσα σέ δύο ληστές. Καί ἐμεῖς, ἐξ αἰτί-ας τῶν ἔργων μας, πού δέν εἶναι κανένας καθαρός ἀπό ρύπου, ὅλοι εἴμαστε λίγο-πολύ… λησ-τές! Ὅλοι ἔχουμε κάνει λάθη, εἴμαστε καί ἐμεῖς ληστές. Ἅμα ἤθελε ὁ Θεός νά μᾶς συμπεριφε-ρθεῖ ὅπως ἀξίζομε, σάν ληστές, θά μᾶς εἶχε βάλλει καί θά μᾶς εἶχε καρφώσει στό Σταυρό γιά νά πᾶμε στήν αἰώνια ἀπώλεια.
Ἀλλά, καρφωμένοι ἐπάνω στό Σταυρό οἱ ληστές, χωρίστηκαν σέ δύο τάγματα, σέ δύο παρατάξεις.
Ὁ ἕνας φώναζε: «Μνήσθητί μου Κύριε ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου».
Καί ὁ ἄλλος τοῦ ἔλεγε: «Ἄν εἶσαι Υἱός τοῦ Θεοῦ κατέβα ἀπό τό Σταυρό καί σῶσε καί ἐμένα»
Καί ἐμεῖς πρέπει νά ἀτενίσουμε τόν Κύριο ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστόν μέ εὐλάβεια, ὅπως ὁ ἀρχάγγελος Μιχαήλ. Καί εὑρισκόμενοι μπροστά στό μεγαλεῖο του, στό ἔλεός του νά λέμε τά λόγια: «Ποιός εἶναι σάν τόν Κύριο Ἰησοῦν Χριστό, τόν Θεό τῆς δόξης; Πόσο διαφέρω ἐγώ ἀπό τόν Θεό τῆς δόξης; Πῶς μπορῶ καί ἐγώ νά μήν βαδίζω στήν ἀπώλεια τήν ὁποία ἀξίζω; Ἐάν ἐπαναλά-βω τά λόγια τοῦ εὐγνώμονος ληστοῦ». Ἔτσι τόν ὀνομάζει ἡ Ἐκκλησία μας. Καί ὅταν διαβάζετε τά τροπάρια καί τά λόγια τῆς μεγάλης Παρασκευῆς, θά δεῖτε, ἔχουμε μνήμη τοῦ «εὐγνώμονος ληστοῦ». Τί σημαίνει εὐγνώμονος ληστοῦ;» Δέν σημαίνει ἔδειξε εὐγνωμοσύνη, εὐγνώμων ση-μαίνει ἄνθρωπος μέ σωστό μυαλό. Τοῦ μυαλωμένου ληστοῦ. Γιατί εἴχαμε ἕνα ληστή μυαλω-μένο. Καί ἕνα ληστή κουκουτσόμυαλο. Ὁ μυαλωμένος καί στή χειρότερη κατάσταση, σέ ἐκεί-νη πού βρισκόταν ἐκέρδισε τόν Παράδεισο καί τήν αἰώνια ζωή.
Καί ὁ ἄλλος, μισό λεπτό πρίν ἀπό τόν θάνατό του, ἐπειδή ἔβλεπε τόν κόσμο καί τόν ἑαυτό του μέ κριτήριο τόν ἑαυτό του καί ὄχι μέ τό κριτήριο τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ ἐχάθη γιά πάντα.
Δεύτερο παράδειγμα: Κάτω ἀπό τό Σταυρό τοῦ Χριστοῦ περνοῦσαν οἱ Ἑβραῖοι καί τόν ὕβριζαν καί τόν ἐνέπτυον καί ἔκαναν κάθε ἄλλου εἴδους ἀσχημίες. Γιατί εἶχαν πιστεύσει στήν σοφία τους καί στήν κρίση τους, ὅτι εἶχαν δίκιο. Καί ταυτόχρονα κάτω ἀπό τό Σταυρό τοῦ Χριστοῦ στεκόταν ἡ πανάχραντη Μητέρα του ἡ ἁγία Θεοτόκος καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θε-ολόγος. Ὁ μεγάλος αὐτός ἀπόστολος.
Τί διαφορά μεταξύ τῶν δύο ὁμάδων ἀνθρώπων!
Τιμώντας καί γεραίροντας τόν ἅγιο ἀρχιστράτηγον καί Ταξιάρχη Μιχαήλ, ἄς πάρουμε σύνθημα τῆς ζωῆς μας, νά μιμούμεθα τά ἔργα του, τήν τοποθέτησή του. Καί νά παρακολου-θοῦμε μέ εὐλάβεια τίς καθοδηγήσεις τίς ὁποῖες μᾶς κάνει ὁ ἴδιος μέ τό παράδειγμά του καί οἱ ἄγγελοι φύλακές μας μέ τίς συμβουλές τους. Μέ τήν φωνή τῆς συνειδήσεως πού μᾶς φωνάζει μέσα ἀπό τήν καρδιά μας. Τιμή τῶν ἁγίων εἶναι ἡ μίμηση τῶν ἁγίων. Καί τιμή τῶν ἀγγέλων εἶναι ἡ ὁμολογία τοῦ Θεοῦ, ἡ καθαρότης καί ἡ προσευχή.
Νά μᾶς ἀξιώσει καί νά μᾶς φωτίζει ὁ ἀρχάγγελος Μιχαήλ, νά ἀνταποκριθοῦμε σ’ αὐτό τό χρέος μας πάντοτε. Νά μένουμε σταθεροί καί πιστοί στόν Κύριο καί νά ἀγωνιζόμαστε ὅσο περισσότερο μποροῦμε νά εἴμαστε ἑνωμένοι μαζί του. Ἀμήν.-

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ ΜΕΛΕΤΙΟΥ
Ὁμιλία πού ἔγινε στόν Μύτικα Πρεβέζης στίς 7/11/1999.